Το ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ διοργάνωσε ανοιχτή ημερίδα με θέμα τα Υπόγεια Ύδατα την Πέμπτη, 18 Δεκεμβρίου 2025 στην Αίθουσα Σεμιναρίων των εγκαταστάσεων του Ινστιτούτου στο πλαίσιο του Έργου CLEPSYDRA. Οι κύριοι στόχοι της εκδήλωσης ήταν η ευαισθητοποίηση του κοινού για τα υπόγεια ύδατα και η παρουσίαση του Έργου CLEPSYDRA. H πρόσκληση δημοσιεύτηκε στο LinkedIn και στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου και προσωπικές προσκλήσεις στάλθηκαν μέσω e-mail.

Η πρώτη ομιλία του Δρ. Γιώργου Κωνσταντινίδη, ΕΥ του έργου, περιελάμβανε μια εκτενή εισαγωγή στη ζωτική, αλλά συχνά αγνοημένη πηγή γλυκού νερού, δηλαδή τα υπόγεια ύδατα, τα οποία αναπληρώνονται από τις βροχοπτώσεις, κινούνται αργά στο υπέδαφος και υποστηρίζουν τα οικοσυστήματα, το πόσιμο νερό και την άρδευση, αν και είναι ευάλωτα στη ρύπανση και την υπερβολική χρήση. Παρουσιάστηκαν επίσης στοιχεία για τη ρύπανση των υπόγειων υδάτων και ιδιαίτερα τη νιτροποίηση των υπόγειων υδάτων στην Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, παρουσιάστηκε η σημασία του έργου CLEPSYDRA, καθώς στοχεύει στην παρακολούθηση των υπόγειων υδάτων και στην ανάπτυξη Συστήματος Υποστήριξης Αποφάσεων (ΣΥΑ) για τη βελτιστοποίηση της λήψης αποφάσεων σε ευαίσθητα γεωργικά περιβάλλοντα με λειψυδρία στην περιοχή της Μεσογείου. Το ΣΥΑ θα βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη και συγκεκριμένα στη Μηχανική Μάθηση και θα βοηθήσει τα μέλη της δημόσιας διοίκησης, τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και τους διαχειριστές υδάτων να χρησιμοποιούν τα υπόγεια ύδατα με βιώσιμο τρόπο, αποφεύγοντας τη ρύπανση και την υπερβολική χρήση.

Η δεύτερη παρουσίαση των κ.κ. Β. Ιωαννίδη και Α. Ζεντέλη, υποψηφίων διδακτόρων, περιελάμβανε μια ανασκόπηση της ρύπανσης των υπόγειων υδάτων από νιτρικά άλατα και διαδικασίες απορρύπανσης με χρήση ανόργανων ενώσεων. Αυτή η ανασκόπηση κάλυψε επίσης θέματα όπως οι πηγές νιτροποίησης, οι επιπτώσεις των νιτρικών στην ανθρώπινη υγεία, η κατανομή των νιτρικών στα υπόγεια ύδατα σε όλο τον κόσμο, τα ερευνητικά αποτελέσματα της απονιτροποίησης με χρήση αλάτων σιδήρου ή αλάτων άλλων βαρέων μετάλλων, τις διαθέσιμες χημικές και ενόργανες μεθόδους που λειτουργούν στο ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ για τη μέτρηση των νιτρικών και των σχετικών ενώσεων και τις πειραματικές διαδικασίες για την απονιτροποίηση του νερού με ενώσεις σιδήρου.

Η τρίτη ομιλία του Δρ. Γιώργου Φούσκα ασχολήθηκε με μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στα έξυπνα συστήματα αποτελούμενα από αισθητήρες χαμηλού κόστους που μετρούν περιβαλλοντικές παραμέτρους και τη λήψη, αποθήκευση και επεξεργασία δεδομένων για αξιόπιστη πρόβλεψη. Οι αισθητήρες χαμηλού κόστους που χρησιμοποιούνται έχουν συνήθως θέματα περιορισμένης ακρίβειας και απώλειας βαθμονόμησης και θα πρέπει να συμπληρωθούν με υπάρχοντα πιστοποιημένα δίκτυα. Η δυναμική αλλά και η βασισμένη στη Μηχανική Μάθηση βαθμονόμηση μπορούν να μετριάσουν το πρόβλημα. Η κατάλληλη πλατφόρμα IoT εξασφαλίζει συνδεσιμότητα, ανταλλαγή μηνυμάτων και απομακρυσμένη διαχείριση. Η αποθήκευση δεδομένων επιτυγχάνεται μέσω Cloud Data, που εξασφαλίζει υψηλή ασφάλεια και εύκολη πρόσβαση. Οι αλγόριθμοι Μηχανικής Μάθησης και πιθανώς σε συνδυασμό με φυσικά μοντέλα μπορούν να δώσουν αξιόπιστη πρόβλεψη.

Στην τελευταία ομιλία παρουσιάστηκε από τον Καθηγητή Χριστάκη Παρασκευά η εγκατάσταση της πιλοτικής μονάδας υπερδιήθησης για την τριτοβάθμια επεξεργασία του παραγόμενου απόβλητου από την υπάρχουσα μονάδα επεξεργασίας αστικών λυμάτων της Πάτρας. Οι μεμβράνες υπερδιήθησης χρησιμοποιούνται για την παγίδευση μεγάλων ρύπων, όπως βακτηρίων, ιών, αιωρούμενων στερεών και κολλοειδών, παρέχοντας νερό κατάλληλο για αστικές και γεωργικές χρήσεις και μειώνοντας τη θαλάσσια ρύπανση. Συζητήθηκαν τα τεχνικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά της μονάδας, οι χημικές, φυσικοχημικές και βιολογικές αναλύσεις του επεξεργασμένου νερού, το νομικό πλαίσιο και προτάθηκαν διάφορες δράσεις για την αξιοποίηση του παραγόμενου νερού. Αυτή η πιλοτική μελέτη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου ReWater – Eco technologies για τη διαχείριση λυμάτων, Interreg IV, Ελλάδα-Ιταλία.

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας Ερωτήσεων/Συζήτησης, το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης επικεντρώθηκε στις επιπτώσεις των νιτρικών στην ανθρώπινη υγεία και στους τρόπους αποφυγής της νιτροποίησης των υπόγειων υδάτων.

Η εκδήλωση προσέλκυσε μέλη του Ινστιτούτου και του Πανεπιστημίου (κυρίως υποψήφιους διδάκτορες), εκπροσώπους των τοπικών περιφερειακών αρχών που είναι υπεύθυνες για τη διαχείριση των υδάτων και ενεργούς πολίτες.